Kullanılan yüzey malzemelerinin ve mekan türlerinin artmasıyla birlikte temizlik yöntemleri de çeşitlenmiştir. Plastik, metal, ahşap gibi farklı yüzeyler; ofis, hastane, otel veya üretim alanı gibi farklı mekânlar için aynı temizlik yöntemi yeterli olmaz. Bu nedenle etkili bir temizlik için doğru yöntemlerin, doğru alanlarda uygulanması gerekir.
Yapılan değerlendirmelerde, temizlik faaliyetlerinin beş temel boyutta ele alınması gerektiği ve bu süreçlerin birlikte uygulanması halinde gerçek anlamda temizlik sağlandığı görülmektedir.
Temel Temizlik Türleri
• Fiziksel Temizlik
Yüzeylerde bulunan toz, çöp ve döküntü gibi gözle görülebilen kirlerin süpürme, silme veya vakumlama gibi yöntemlerle uzaklaştırılmasıdır.
• Kimyasal Temizlik
Yüzeydeki kirlerin çözülmesi ve giderilmesi amacıyla uygun temizlik kimyasallarının kontrollü şekilde kullanıldığı temizlik türüdür.
• Bakteriyolojik Temizlik (Dezenfeksiyon)
Hastalık yapıcı bakteri, mantar ve virüs gibi mikroorganizmaların yüzeylerden uzaklaştırılmasını ve etkisiz hale getirilmesini kapsar.
• Osmolojik Temizlik
Ortamdaki kötü kokuya neden olan organik ve inorganik kirlerin kaynağıyla birlikte giderilmesine yönelik temizliktir.
• Entomolojik Temizlik
Haşere oluşumunu önlemek amacıyla yapılan temizlik, kontrol ve önleyici uygulamaları ifade eder.
Hijyen Nedir?
Hijyen; bireylerin ve toplumun sağlığını korumak, sürdürmek ve geliştirmek için uygulanan tüm temizlik ve koruyucu önlemleri kapsar. Sadece görünen kirlerin temizlenmesi hijyen için yeterli değildir. Görünmeyen mikroorganizmaların ve sağlığı tehdit eden unsurların da ortamdan uzaklaştırılması gerekir.
Bu nedenle fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik, osmolojik ve entomolojik temizlik süreçlerinin tamamının uygulanması, hijyenik bir ortamın sağlanması açısından kritik öneme sahiptir.
Temizlik Programlarının Sınıflandırılması
Temizlik programları; alanın kullanım amacı, yoğunluğu ve beklentilere göre farklı kriterler esas alınarak planlanabilir.
Zamana Göre Temizlik Türleri
Bu sınıflandırma, temizlik işlerinin hangi sıklıkta yapılacağını belirlemeye yöneliktir:
- İnşaat sonrası temizlik
Yeni yapılan veya tadilat gören alanların kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan detaylı temizliktir. - Günlük (rutin) temizlik
Alanın her gün düzenli olarak temiz tutulmasını sağlayan temel temizlik faaliyetleridir. - Periyodik temizlik
Günlük temizlikle giderilemeyen kirlerin, belirli aralıklarla yapılan detaylı temizlik çalışmalarıyla uzaklaştırılmasıdır.
Yüzey Türüne Göre Temizlik
Bu sınıflandırmada, temizlenecek yüzeyin malzemesine uygun yöntem ve kimyasal seçimi esas alınır:
- Cam temizliği – Cam yüzeylerde iz ve leke bırakmadan yapılan temizliktir.
- Metal yüzey temizliği – Metal yüzeylerin oksitlenmeden ve zarar görmeden temizlenmesini kapsar.
- Plastik yüzey temizliği – Plastik yüzeylerin çizilmeden ve matlaşmadan temizlenmesini amaçlar.
- Ahşap yüzey temizliği – Ahşabın dokusuna zarar vermeden yapılan temizliktir.
- Taş yüzey temizliği – Mermer, granit gibi doğal taş yüzeyler için özel yöntemler içerir.
- Kumaş yüzey temizliği – Koltuk, halı ve perde gibi tekstil yüzeylerinin temizliğini kapsar.
- Fayans yüzey temizliği – Derz aralarının ve seramik yüzeylerin hijyenik şekilde temizlenmesini sağlar.
- Boyalı yüzey temizliği – Duvar ve boyalı alanların zarar görmeden temizlenmesini hedefler.
Kullanılan Malzemeye Göre Temizlik
Bu sınıflandırma, temizlikte kullanılan ekipman ve uygulama yöntemine göre yapılır:
- Kuru temizlik – Su kullanılmadan yapılan toz alma ve süpürme işlemleridir.
- Nemli temizlik – Az miktarda su kullanılarak yapılan yüzey temizliğidir.
- Islak temizlik – Su ve temizlik kimyasallarıyla yapılan detaylı temizliktir.
- Vakumlu temizlik – Elektrikli süpürge ve benzeri ekipmanlarla yapılan temizliktir.
- Sprey ile temizlik – Kimyasalın yüzeye püskürtülerek uygulandığı temizlik yöntemidir.
- Buharlı temizlik – Yüksek sıcaklıktaki buharla hijyen sağlayan temizlik yöntemidir.
Çalışma Yöntemine Göre Temizlik
Bu sınıflandırma, işin organizasyonu ve personelin çalışma biçimine göre yapılır:
- Geleneksel temizlik – Tek personelin belirli bir alanı sırayla temizlemesidir.
- Blok çalışma yöntemi – Alanın bölümlere ayrılarak belirli zaman dilimlerinde temizlenmesidir.
- Ekip çalışması – Birden fazla personelin eş zamanlı ve koordineli şekilde çalışmasıdır.